Legar stropowy: wymiary, montaż i zastosowanie

Planujesz strop w domu lub budynku i czujesz niepewność co do legarów – tych kluczowych belek nośnych? One przenoszą ciężar na ściany, a ich dobór decyduje o trwałości całej konstrukcji. W tym tekście przyjrzymy się rodzajom legarów, ich standardowym wymiarom i rozstawowi, sposobom montażu drewnianych oraz stalowych, a także obliczeniom nośności i obowiązującym normom.

• Rodzaje legarów stropowych
• Wymiary legarów stropowych
• Rozstaw legarów stropowych
• Montaż legarów stropowych drewnianych
• Montaż legarów stropowych stalowych
• Nośność legarów stropowych
• Normy legarów stropowych
• Pytania i odpowiedzi o legar stropowy

Rodzaje legarów stropowych

Legar stropowy pełni rolę podłużnego elementu nośnego, na którym opierają się belki wtórne lub płyty stropowe. W budownictwie mieszkaniowym dominują legary drewniane, cenione za niską cenę i lekkość, idealne do lekkich stropów w domach jednorodzinnych. Stalowe wersje sprawdzają się przy dużych rozpiętościach i obciążeniach dynamicznych, jak w halach przemysłowych. Betonowe prefabrykaty zapewniają najwyższą trwałość i odporność ogniową, choć ich transport bywa wyzwaniem.

Drewniane legary wykonuje się z sosny lub świerka, klejonych lub litej tarcicy, co pozwala na elastyczne dopasowanie do projektu. Stalowe produkuje się z profili IPE lub HEA, oferując wysoką wytrzymałość na rozciąganie. Hybrydowe konstrukcje drewniano-stalowe zyskują na popularności w zrównoważonym budownictwie, łącząc zalety obu materiałów.

Wybór rodzaju zależy od rozpiętości przęsła i obciążeń. Dla stropów o rozstawie do 6 metrów drewno wystarcza, powyżej 9 metrów stal staje się koniecznością. Beton prefabrykowany montuje się w dużych obiektach, gdzie liczy się szybka realizacja.

Zobacz także: Legary na stropie betonowym: montaż i poziomowanie

Wymiary legarów stropowych

Standardowe wymiary legarów drewnianych to wysokość od 150 do 400 mm, szerokość 50-200 mm i długość do 12 metrów. Te parametry dobiera się według norm PN-EN 1995, uwzględniając gatunek drewna i wilgotność. Dla legarów stalowych profile mają wysokość 200-600 mm, co pozwala na pokonywanie dłuższych przęseł bez dodatkowych podpór.

W praktyce wysokość legara powinna wynosić co najmniej 1/20-1/25 rozpiętości, by uniknąć ugięć. Szerokość dostosowuje się do obciążeń ścinających, a długość tnie na budowie lub zamawia prefabrykowaną. Betonowe legary osiągają wymiary 300x300 mm do 500x800 mm, zbrojone prętami o średnicy 12-25 mm.

Oto tabela z przykładowymi wymiarami:

Zobacz także: Podłoga na legarach na stropie żelbetowym – montaż

Rozstaw legarów stropowych

Rozstaw legarów drewnianych wynosi zazwyczaj 60-120 cm, zależnie od grubości płyt stropowych i obciążeń użytkowych. Przy rozstawie 60 cm stosuje się cieńsze deski, co obniża koszty materiałów. Dla stropów z płyt OSB lub gipsowo-kartonowych optimum to 80-100 cm.

W stropach stalowych rozstaw zwiększa się do 150-200 cm dzięki wyższej sztywności belek. Obliczenia uwzględniają moment bezwładności przekroju, by ugięcie nie przekraczało L/300. W budynkach wielorodzinnych normy narzucają maksymalny rozstaw 100 cm dla bezpieczeństwa.

Czynniki wpływające na rozstaw to:

Zobacz także: Jakie legary na strop drewniany – wybór i wymiary

• Obciążenie użytkowe: 2-5 kN/m² w mieszkaniach, do 10 kN/m² w biurach.
• Grubość poszycia: 22 mm dla rozstawu 120 cm.
• Rozpiętość: mniejszy rozstaw przy dłuższych przęsłach.
• Izolacja akustyczna: gęstszy rozstaw redukuje hałas.

Montaż legarów stropowych drewnianych

Montaż drewnianych legarów zaczyna się od impregnacji ciśnieniowej przeciw wilgoci i insektom, co przedłuża żywotność o dekady. Legary opiera się na kotwach chemicznych lub wspornikach stalowych wmurowanych w ściany nośne. Rozstaw kontroluje się sznurkiem, a połączenia zabezpiecza się stalowymi łącznikami.

Przed montażem sprawdza się wilgotność drewna poniżej 18%, by uniknąć skurczu. Kotwy wbija się wiertarką z udarem, wypełniając żywicą epoksydową. Po oparciu legarów układa się belki wtórne prostopadle, z dylatacjami co 4-6 m.

Kroki montażu:

• Przygotowanie podłoża: oczyszczenie ścian, oznaczenie osi.
• Impregnacja i cięcie legarów na wymiar.
• Mocowanie kotew co 60-120 cm.
• Oparcie i poziomowanie laserem.
• Zabezpieczenie końców blachą cynkową.

W domach pasywnych legary drewniane łączy się z taśmami uszczelniającymi, minimalizując mostki termiczne.

Montaż legarów stropowych stalowych

Stalowe legary montuje się przez spawanie lub śrubowanie do płaskowników zabetonowanych w ścianach. Ochrona antykorozyjna obejmuje cynkowanie ogniowe lub malowanie proszkowe, co zapewnia odporność na warunki atmosferyczne. Przed instalacją sprawdza się geometrię profili pod kątem prostoliniowości.

Spawy wykonuje się elektrodą E7018, z kontrolą wizualną i ultradźwiękową. Śruby klasy 8.8 stosuje się w strefach sejsmicznych dla elastyczności. Po montażu legary maluje się ponownie, jeśli były transportowane bez osłon.

Rozstaw stalowych legarów pozwala na szersze przęsła, co redukuje liczbę elementów. W halach przemysłowych łączy się je z kratownicami dachowymi. Hybrydowe systemy drewniano-stalowe wymagają precyzyjnych obliczeń połączeń.

Zalecenia montażowe:

• Używać dźwigów do podnoszenia długich profili.
• Kontrola naprężeń spawalniczych termowizją.
• Dylatacje termiczne co 20-30 m.
• Ochrona tymczasowa podczas budowy.

Nośność legarów stropowych

Nośność legarów oblicza się na podstawie obciążeń własnych 1-2 kN/m², użytkowych 2-5 kN/m² i śniegowych do 3 kN/m². Programy jak Robot Structural analizują momenty zginające i siły ścinające. Dla drewna stosuje się współczynniki kmod zależne od klasy użytkowania.

Stalowe legary wytrzymują do 10 kN/m² przy rozpiętościach 15 m, dzięki wysokiej granicy plastyczności 355 MPa. Betonowe osiągają 20-30 kN/m² zbrojeniem. Ugięcia kontroluje się normami L/250 dla stropów mieszkalnych.

Porównanie nośności (wykres poniżej):

Tabele normowe ułatwiają wstępne szacunki, ale projektant zawsze weryfikuje obliczenia statyczne.

Normy legarów stropowych

Legary muszą spełniać PN-EN 1995 dla drewna i PN-EN 1993 dla stali, regulujące obliczenia nośności i stateczność. PN-B-03200 określa stropy drewniane w budownictwie polskim. Eurokody uwzględniają kombinacje obciążeń ostatecznych i użytkowych.

Certyfikaty ITB potwierdzają jakość prefabrykatów betonowych. Drewno wymaga atestów na wytrzymałość i impregnację. W trendach rosną legary CLT klejone warstwowo, zgodne z normami zrównoważonego budownictwa.

Kluczowe normy:

• PN-EN 1995-1-1: Projektowanie konstrukcji drewnianych.
• PN-EN 1993-1-1: Reguły ogólne dla stali.
• PN-EN 1992-1-1: Beton i elementy betonowe.
• PN-B-03200: Stropy drewniane.

Zgodność z normami gwarantuje 50-letnią trwałość konstrukcji, minimalizując ryzyko awarii.

Pytania i odpowiedzi o legar stropowy

• Co to jest legar stropowy?

  Legar stropowy to podłużny element nośny w postaci belki, który przenosi obciążenia z belek wtórnych lub płyt stropowych na ściany nośne lub słupy w stropach drewnianych, stalowych lub betonowych.

• Jakie są standardowe wymiary legarów stropowych?

  Standardowe wymiary to wysokość 150-400 mm, szerokość 50-200 mm i długość do 12 m. Są dobierane zgodnie z normami PN-EN 1995 dla drewna lub PN-EN 1993 dla stali, w zależności od obciążeń i rozpiętości.

• Jaki jest zalecany rozstaw legarów stropowych?

  Rozstaw legarów stropowych wynosi zazwyczaj 60-120 cm, w zależności od rodzaju materiału i obciążeń. Dla drewnianych legarów montuje się je na kotwach lub wspornikach z impregnacją przeciw wilgoci i insektom.

• Jakie są główne rodzaje legarów stropowych i ich montaż?

  Główne rodzaje to drewniane (szybki montaż, dla lekkich stropów), stalowe (spawanie lub śrubowanie z ochroną antykorozyjną) oraz betonowe prefabrykowane (trwałe i ogniotrwałe). Montaż uwzględnia normy PN-B-03200 i Eurokody.